2024 йил охирига қадар ушбу компанияларнинг Ўзбекистондаги фаолиятини енгиллаштириш мақсадида нафақат уларнинг ишлаш шартлари муҳокама қилиниши, балки миллий қонунчиликка ўзгартишлар киритиш ҳам кўриб чиқилиши режалаштирилган. Бироқ савол туғилади: нима учун бу тўлов тизимлари ҳали ҳам Ўзбекистон фуқаролари учун ишламайди?

Муаммонинг моҳияти

Таниқли рақамли хавфсизлик эксперти Шухрат Қурбановнинг тушунтиришича, Apple Pay ва Google Pay тизимлари Ўзбекистонда анчадан бери ишлаб келмоқда, лекин фақат туристлар учун. 2019 йил охиридан бошлаб, ушбу тўлов тизимлари интеграция қилинган давлатларда чиқарилган банк карталарига эга сайёҳлар Ўзбекистонда уларни бемалол тўлов учун қўллаши мумкин. Аммо маҳаллий фуқаролар учун бу хизматлар ҳозирча мавжуд эмас.

Маҳаллий фойдаланувчилар учун чекловларнинг асосий сабаби «Шахсий маълумотлар тўғрисида»ги қонуннинг 27-1 моддаси бўлиб, у Ўзбекистон фуқароларининг шахсий маълумотларини қайта ишлаш бўйича махсус шартларни ўрнатади. Қонунга кўра, республика фуқароларининг шахсий маълумотлари мамлакат ҳудудида қайта ишланиши керак, бу эса Ўзбекистон ҳудудида серверлар ўрнатишни назарда тутади. Шухрат Қурбановнинг таъкидлашича, айнан шу банд халқаро тўлов тизимларини интеграция қилишда асосий тўсиқ бўлиб қолмоқда.

Google ва Apple каби йирик компаниялар ўз серверларини фақатгина Ўзбекистон ҳудудида ишлатиш учун мамлакатга ўрнатишга тайёр эмаслар. Бироқ Қурбановнинг фикрича, бу талаб ортиқча. Аслида, Apple Pay ва Google Pay тўлов тизимлари электрон почта ёки бошқа онлайн хизматлардан фойдаланганда аллақачон фойдаланувчилар томонидан берилаётган маълумотлардан ташқари шахсий маълумотларни узатмайди. Шунинг учун Ўзбекистонда серверлар ўрнатиш зарурати йўқ.

Эксперт шуни ҳам қўшимча қилдики, шахсий маълумотлар тўғрисидаги қонунни ўзгартириш шарт эмас. Google Pay ва Apple Pay қандай ишлашини яхшилаб ўрганиш ва тушунтириш беришнинг ўзи кифоя, чунки бу тизимлар учун серверлар ўрнатиш шарт эмас. Бу эса замонавий тўлов технологияларини жорий этишда ортиқча тўсиқларни олиб ташлашга имкон беради.

Қурбанов шунингдек, шундай музокаралар ва муҳокамалар бир неча бор ўтказилганини, лекин ҳозирча ҳақиқий ўзгаришларга олиб келмаганини таъкидлади.

Нима бўлади?

Таҳририятдан қўшимча қиламизки, Apple Pay ва Google Pay каби халқаро тўлов тизимларини Ўзбекистонда интеграция қилиш масаласи долзарблигича қолмоқда. Туризмнинг ўсиши ва иқтисодиётни рақамлаштириш йўлидаги саъй-ҳаракатлар фонида бу тизимлар фуқароларнинг ҳаётини анча енгиллаштириши ва сайёҳлар учун қулайликни ошириши мумкин. Аммо бунга эришиш учун қонунчилик ва техник тўсиқларни бартараф этиш, шунингдек, халқаро компаниялар ва миллий регуляторлар ўртасида мувозанат топиш зарур.

Савол туғилади: бу музокаралар натижали бўладими ёки яна муҳокама даражасида қоладими?

Мақолада сунъий интеллект томонидан амалга оширилган таржима сабабли хатолар бўлиши мумкин. Тафсилотларни аниқлаш учун мақоланинг русча версиясига мурожаат қилинг. Агар хатоликларни сезсангиз, материални тузатиш учун Uzvaibik_bot телеграм-ботига ёзишингиз мумкин.

Сообщение Эксперт PayPal, Apple Pay ва Google Pay Ўзбекистонда ҳали ҳам ишламаслиги сабабларини тушунтирди появились сначала на Vaib.uz.

Ўзбекистон Марказий банкига Цифрли технологиялар вазирлиги ва Туризм қўмитаси билан ҳамкорликда халқаро онлайн-тўлов компаниялари билан музокаралар ўтказиш вазифаси юклатилди. Улар орасида PayPal, Alipay, UniPay, Apple Pay ва Google Pay каби йирик компаниялар ҳам бор.

Лойиҳанинг мақсади — ушбу тўлов тизимларини мамлакат иқтисодиётига интеграция қилиш бўлиб, улар Ўзбекистондаги тўлов тизимлари ва банк хизматларида қўлланилиши мумкин бўлади. Агар зарур бўлса, уларнинг мамлакат ҳудудида ишлаш шартларини соддалаштириш учун миллий қонунчиликка ўзгартиришлар киритиш бўйича таклифлар тайёрланади.

Бу нима учун қилинаяпти?

1. Инвестицион муҳитни яхшилаш. Йирик тўлов тизимларининг мавжудлиги мамлакатни халқаро инвесторлар ва бизнес учун жозибадор қилади. Халқаро ҳисоб-китобларни соддалаштириш Ўзбекистонда бизнес юритишни, айниқса, халқаро ҳамкорлар ва мижозлар билан ишлайдиган компаниялар учун анча осонлаштиради.
2. Туристлар оқимини кўпайтириш. Халқаро тўлов тизимларини интеграция қилиш хорижий туристлар учун қулайликлар яратади, улар ўзлари одатланган тўлов усулларидан фойдаланиш имконига эга бўлади. Бу туристик соҳани ривожлантириш ва унинг рақобатбардошлигини оширишга ёрдам беради.
3. Электрон тижоратни қўллаб-қувватлаш. Маҳаллий интернет-дўконлар ва тадбиркорлар чет эллик мижозлар билан осонроқ ишлаш имкониятига эга бўлишади, бу янги бозорларга чиқишни очади ва электрон тижоратнинг ривожланишига туртки беради.
4. Фуқаролар учун қулайлик. Apple Pay ва Google Pay каби хизматларнинг мавжудлиги кундалик тўловларни осонлаштиради, фуқаролар учун қулай ва тез тўловлар яратади. Смартфонлар ва бошқа гаджетлар орқали тўловларни амалга ошириш оммалашади, бу эса иқтисодиётни рақамлаштириш жараёнини тезлаштиради.

Мавжуд камчиликлар ва муаммолар

1. Қонуний тўсиқлар. Бундай компанияларнинг Ўзбекистонда муваффақиятли фаолият юритиши учун қонунчиликни қайта кўриб чиқиш талаб қилиниши мумкин, бу эса мураккаб ва узоқ жараён бўлиши мумкин. Тўлов тизимларини тартибга солувчи миллий қоидалар халқаро стандартларга мослаштирилиши керак бўлади.
2. Киберхавфсизлик. Халқаро тўлов тизимларини жорий этиш фойдаланувчилар маълумотларини ҳимоя қилиш учун ишончли инфратузилмани талаб қилади. Ҳар қандай тизим носозлиги ёки маълумотлар чиқиши мамлакатнинг обрўсига салбий таъсир кўрсатиши ва янги инструментларга бўлган ишончни сусайтириши мумкин.
3. Маҳаллий тўлов тизимлари билан рақобат. Ўзбекистонда аллақачон Click ва Payme каби маҳаллий тўлов хизматлари мавжуд. Халқаро гигантларнинг кириб келиши маҳаллий операторлар учун рақобатни кучайтириши ва бу уларнинг даромадлари ва ривожланиш истиқболларига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

Хулоса қилиб айтганда, PayPal, Apple Pay ва Google Pay`ни Ўзбекистонда жорий этиш мамлакат иқтисодиёти учун янги имкониятларни очади, унинг рақамлаштирилишини тезлаштиради ва халқаро ҳамкорлар ҳамда туристлар билан ўзаро алоқаларни осонлаштиради. Бироқ, унинг жорий этилиши мувозанатли ёндашувни, қонунларни қайта кўриб чиқишни ва юқори даражадаги киберхавфсизликни таъминлашни талаб қилади.

Матн ИИ томонидан таржима қилинган. Аниқроқ маълумот учун мақоланинг рус тилидаги вариантини фойдаланинг

Сообщение Ўзбекистон PayPal, Apple Pay ва Google Pay`ни мамлакатга жалб қилишга яна бир бор ҳаракат қилади появились сначала на Vaib.uz.