O‘zbekistonda gaz hisoblagichlar: batareykalar muammosi va javobsiz savollar

O‘zbekiston aholisi gaz hisoblagichlarining batareyalari bilan bog‘liq muammolardan shikoyat qilishda davom etmoqda. Asosiy e’tiroz shundaki, batareya ishdan chiqqanda, hisoblagich tizimga ma’lumot yuborishni to‘xtatadi. Ko‘pchilik esa batareya almashtirilgandan so‘ng bir necha oylik ma’lumot bir kunga hisoblanib, bu ijtimoiy me’yordan oshish va ortiqcha xarajatlarga olib kelishidan xavotirda.

«Hududgazta’minot» bu xavotirlarni bartaraf etishga harakat qildi. Kompaniya vakillari gazni kundalik va soatlik iste’mol qilish ma’lumotlari hisoblagich xotirasida uch oy (90 kun) davomida saqlanib qolishini tasdiqladi. Agar nosozlik tufayli ma’lumotlar tizimga yetib bormasa, muammo bartaraf etilgandan so‘ng xotirada saqlangan ma’lumotlar tegishli sanalarga avtomatik tarzda taqsimlanadi.

Keyin nima bo‘ladi?
Kompaniya foydalanuvchilarga hisoblagich ko‘rsatkichlarini shaxsiy kabinetdagi ma’lumotlar bilan muntazam ravishda taqqoslashni tavsiya qiladi. Agar ko‘rsatkichlar mos kelmasa yoki hisob o‘zgarmasa, «Hududgazta’minot» qisqa 1104 raqamiga yoki mahalladagi gaz xodimiga murojaat qilishni maslahat beradi.

Shuningdek, kompaniya mutaxassislari batareya yoki aloqa bilan bog‘liq muammoli hisoblagichlarni kuzatib borayotganini ma’lum qildi. Bu biroz taskin bersa-da, mantiqiy savol tug‘iladi: nega umuman bunday ommaviy muammolar yuzaga kelmoqda?

Texnik nosozlikmi yoki tizimli muammo?
Biroq, «Hududgazta’minot» asosiy savolga hali ham javob bermadi: nega batareyalar belgilangan muddatdan oldin ishdan chiqmoqda? Texnik pasportga ko‘ra, ma’lumotlarni uzatish modulining batareyalari 5–8 yil (hisoblagich modeliga bog‘liq holda), asosiy modul batareyalari esa 10–15 yil ishlashga mo‘ljallangan.

Toshkentda gaz hisoblagichlarni ommaviy o‘rnatish 2020 yilda boshlangan edi, ammo allaqachon 2024 yilga kelib foydalanuvchilar batareyalarning ishlamay qolishidan ko‘plab shikoyatlar qilmoqda. Bu shuni anglatadiki, batareyalar hatto minimal kafolat muddatini ham bajara olmayaptimi?

Agar bu ishlab chiqarishdagi nuqson yoki texnik nosozlik bilan bog‘liq tizimli muammo bo‘lsa, unda O‘zbekiston millionlab iste’molchilar uchun batareyalarni ommaviy almashtirishga duch keladi. Bu esa bir nechta muhim savollarni keltirib chiqaradi: «Hududgazta’minot» bu hajmdagi ishni uddalay oladimi? Kompaniyada yetarli miqdorda zaxira batareyalari bormi? Nega batareyalar o‘rnatilganidan keyin 3–4 yil o‘tib ishdan chiqmoqda?

Nima qilish kerak?
Kompaniya nafaqat mavjud muammolarni hal qilish, balki bu ommaviy nosozliklarning sabablarini ham aniq tushuntirishi kerak. Muammo uskunaning sifatiga yoki noto‘g‘ri ishlatilishga bog‘liqmi, aniqlanishi lozim. Bundan tashqari, agar batareyalarni ommaviy almashtirish haqiqatan ham zarur bo‘lib qolsa, bu borada chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqilishi kerak.

Hozircha «Hududgazta’minot» foydalanuvchilardan hushyor bo‘lishni va ma’lumotlarni tekshirib turishni so‘raydi. Ammo asosiy savol ochiq qolmoqda: tizim yaqin yillarda qanchalik barqaror bo‘la oladi? Axir millionlab iste’molchilar texnik nosozliklarning garoviga aylanishi mumkin emas. Ushbu savollarga javob berilmasa, iste’molchilar tizimning ishonchliligi va hisob-kitoblarning adolatliligiga shubha qilishda davom etadi. Bu esa «Hududgazta’minot»ning obro‘siga putur yetkazishi mumkin.