17 yoshli kriptovalyuta «dahosi» yoki firibgarlar vositachisi?

Yaqinda Buxoro viloyatidan bo‘lgan 17 yoshli yigit kriptovalyuta savdosi orqali qariyb 3 million dollar ishlab topgani haqidagi xabar barcha OAV va mashhur Telegram-kanallarda tarqaldi. Hikoya hayratlanarli tuyuldi: o‘smir o‘z «iqtidori» bilan katta boylikka erishgan. Biroq, keyinchalik ayon bo‘lishicha, bu voqeaning boshqa tomoni ham bor ekan.

IIV ma’lumotlariga ko‘ra, yigit kriptovalyuta qazib olish yoki muvaffaqiyatli savdo operatsiyalari bilan shug‘ullanmagan. Aslida, u oddiy «valyutchik» bo‘lib chiqqan — pullarni bitta valyutadan ikkinchisiga, shu jumladan, oddiy pullarni kriptovalyutaga o‘tkazishda vositachilik qilgan. U o‘z faoliyati davomida 34 milliard so‘m (qariyb 3 million dollar) miqdoridagi 4 mingdan ortiq shubhali operatsiyalarni amalga oshirgan.

Biroq bir xavotirli jihat bor: o‘smir ishlagan mablag‘larning katta qismi pensiya, oylik va onlayn-kredit kartalaridan tushgan. Bu uning firibgarlik yo‘li bilan o‘zlashtirilgan pullarni kriptovalyutaga aylantirib berishda vositachi bo‘lgani haqida gumon tug‘diradi. Zo‘ravonlar uning xizmatidan foydalanib, pullarni kriptovalyutaga o‘tkazgan va bu mablag‘larni kuzatishni ancha qiyinlashtirgan bo‘lishi mumkin.

Binance kabi kriptovalyuta platformalari mablag‘larni o‘tkazish jarayonini osonlashtiradi va uni moliyaviy yoki texnologiyalar sohasida chuqur bilimga ega bo‘lmaganlar uchun ham foydalanish mumkin bo‘ladi. Biroq, bunday qulayliklar firibgarlar tomonidan o‘g‘irlangan mablag‘larni legallashtirish va ularning izini yo‘qotish uchun tobora ko‘proq ishlatilmoqda. O‘z xizmatidan xabarsiz ravishda qonunbuzar sxemalarda ishtirok etayotgan vositachilar, qo‘lga olingan o‘smirga o‘xshab, ko‘pincha buning oqibatlarini tushunishmaydi.

Huquq-tartibot organlari ta’kidlaganidek, o‘smir treyding yoki kriptovalyuta qazib olishdan emas, balki vositachilik xizmatlaridan daromad olgan. U operatsiyalardan har birining 0,1–2% miqdorida komissiya olgan. Uning daromadi, go‘yoki katta ko‘ringan bo‘lsa-da, aslida uning operatsiyalaridan o‘tgan mablag‘larning kichik bir qismi bo‘lgan.

Hozirda o‘smirga nisbatan tergov ishlari olib borilmoqda. Tergov organlari ushbu sxemalar ortida kim turganini va yigit qanday rol o‘ynaganini aniqlashmoqda. Biroq, bu holat moliyaviy vositalarga e’tiborli bo‘lish va kriptovalyuta muomalasini kuchaytirilgan nazorat qilish zarurligini yana bir bor ko‘rsatadi.